Lazer: Excimer Lazer veya LASIK hipermetrop, miyop ve astigmat tedavisinde kullanılan en yaygın tedavi yöntemleridir. Femto Second yöntemi ile gerçekleştirdiğimiz 15 dk’lık operasyonla gözlüklerden kalıcı olarak kurtulmak mümkündür.

Mercek cerrahisi: Gözün doğal merceğini çıkarmadan göz içine uyguladığımız refraktif lensler ( ICL – ICL Toric ) ile yüksek veya orta dereceli miyop, hipermetrop ve astigmat kusurlarından kurtulmak mümkündür. Kişiye özel olarak üretilen bu lensler 20-30 dk. lık bir operasyonla göze uygulanmakta ve kişi kalıcı olarak gözlüklerden kurtulmaktadır.

Doğal şartlarda her iki göz aynı noktaya bakarlar ve görme aksları iki göz için birbirine paraleldir. Bu aksların paralelliğinin kaybolması ve bir göz bir noktaya bakarken diğer gözün farklı bir noktaya bakması şaşılık (göz kayması) olarak isimlendirilir. Şaşılık hem çocukluk hem yetişkin yaşlarda görülebilir. Çocuklukta görülen kaymalar bilinen başka bir nedene bağlı olmayabileceği gibi görmeyi bozan diğer hastalıklara da (katarakt, göz tümörleri veya nörolojik hastalıklar) eşlik edebilir. Bu nedenle fark edildiği ilk anda göz muayenesi gerektirir.

Burun kökünün tam olarak gelişmemesi nedeni ile bir çok bebekte şaşılık varmış izlenimi alınabilir. Bu nedenle bebeklikte var olan şaşılığın zaman ile düzeleceği düşüncesi yanlıştır. Böyle bir şüphe olması durumunda her bebek ilk fırsatta bir göz doktoru tarafından muayene edilmelidir. Normal şartlarda sağlıklı ve zamanında doğmuş her çocuğun 6 ay – 1 yaş arası ilk göz muayenesinin yapılması önerilmektedir. Buna ek olarak 3 yaş görme muayenesi ise oluşabilecek göz tembellikleri ve tedavisi açısından kritik öneme sahiptir. Şaşılık tespit edildiğinde ise tedavinin amacı çocukluk yıllarında gelişen sağlıklı görme gelişiminin tamamlanmasıdır. Bu amaçla gözlük, kapama tedavisi ve cerrahi planlanabilir.

Eviserasyon bu amaçla yapılan bir ameliyattır.

Bu işlemde göz içi yapılar boşaltılarak bunun yerine bir bilye yerleştirilir.

ÜTSE ameliyatı ise eviserasyon ameliyatlarından biridir.

ÜTSE’nin diğer eviserasyon ameliyatlarından farkı korneanın (Gözün saydam tabakasının) yerinde bırakılmasıdır.

Tüm eviserasyon yöntemlerinde olduğu gibi ÜTSE ameliyatında da göz içi yapılar boşaltılmaktadır ve sadece göz küresinin dış beyaz ve saydam kılıfı yerinde bırakılmaktadır.

Bu yöntemin diğer eviserasyon yöntemlerine göre avantajları ve dezavantajları vardır.

Göz yapılarının yerinde kalmasını isteyen bazı hastalar için ise bu yöntemlerden çok göz içi balon uygulaması düşünülebilir.

Bu yöntem ise henüz çok yenidir ve hasar görmüş gözlere uzun dönemde gözün küçülmesini önlemek amacı ile yapılabilecektir

Çalışma hayatında, her gün göz yaralanması ile sonuçlanan yüzlerce iş kazası meydana gelmektedir. Bu kazaların çoğu gerekli tedbirler alınmadığı için meydana gelmektedir

ABD’de her gün 2000 den fazla, tıbbi tedavi gerektiren, işle ilgili göz yaralanması vakası bildirilmektedir.

Yaralanmaların yaklaşık üçte biri hastane acil servislerinde tedavi edilmektedir ve bu yaralanmalar en az 100 olguda bir veya birkaç gün iş kaybı ile sonuçlanmaktadırlar.

Bu yaralanmaların büyük çoğunluğu göze çarpan veya aşındıran hareketli küçük parçacıklar sonucu oluşmaktadır.

Bu parçacıklara verilecek en sık örnekler arasında, metal kıymık, çapak, talaş, toz ve çimeno parçacıkları sayılabilir.

Ahşap veya metal çivi, zımba ya da kıymık gibi nesnelerin bazıları ise göz küresini delerek kalıcı görme kaybına neden olabilmektedirler.

Büyük nesneler ise göze veya yüze  çarparak künt göz veya göz çevresi yaralanmalarına neden olabilir.

Endüstriyel kimyasallar veya temizlik ürünleri ise bir veya iki göze birden sıcrayarak gözlerde kalıcı hasara neden olabilen kimyasal yanıklara neden olabilmektedirler.

Gözde termal yanıklar da sıklıkla karşılaşılan ış kazalarındandır.  Kaynakçılar veya onların yardımciları ise kornea yanıkları ile sonuçlanan UV radyasyona maruz kalmaktadırlar.

Sık karşılaşılan göz yaralanmaları dısında, özellikle sağlık ve laboratuvar çalışanları, temizlik işcileri ve hayvanlar ile ilgilenen işçiler için göz yüzeyine bulaşma yolu ile enfeksiyon kapma riskleri mevcuttur.

Bu bulaşmalar, göze kan veya enfekte sıvı sıçraması veya bulaşık ellerin göz ile teması sonucu gelişebilmektedir.

Bu bulaşmalar geçici bir konjonktivite neden olabileceği gibi HIV, Hepatit B veya kuş gribi gibi cok daha ciddi enfeksiyonlara da neden olabilmektedirler.

Bu nedenlerle, çalışma ortamında göz kazalarının ve enfeksiyon bulaşımının önlenmesi için gerekli endüstriyel tedbirler alınarak düzenlemeler yapılmalıdır.

Kişisel göz koruması için koruyucu gözlükler, güvenlik maskeleri, yüz maskeleri veya kafa maskeleri kullanılabilir.

Gerekli yöntemin seçiminde işin risk doğası, kullanılan diğer güvenlik malzemeleri ve kişinin görsel ihtiyaçları dikkate alınmalıdır.

Kullanılan yöntem hem ışçi için rahat olmalı, hem de kişiye yeterli görüş keskinliği ile yan görüş alanı sağlamalıdır.

Bu şekilde, risk değerlendirmesi ile kullanılacak göz koruma yöntemine karar vermek sağlıklı olacaktır.

Normal yerindeki kirpiklerde sorun yok iken, arkada göze doğru ayrı bir sıra kirpik oluşmasına ise distikiazis (distikiyazis) denilir.

Bu kirpikler sürekli gözün saydam tabakasını tahriş ederek kornea ülserine ve enfeksiyonuna neden olurlar.

Trikiazis nedenleri arasında sayabilecğimiz etkenler, göz kapağı enfeksiyonları, trahom, bazı cilt hastalıkları, atopik nedenler, termal ve kimyasal yanıklar ile cerrahi veya mekanik travmalardır.

Trikiyazisin tedavisinde, altta yatan sebebin giderilmesi önemlidir. Ayrıca, korneaya temas eden kirpiklerin kalıcı olarak yok edilmesi tedavinin esas kuralıdır.

Bazı durumlarda, kapak şekil bozuklukları trikiazise eşlik edebilir. Kapak kenarı şekil bozukluğu varlığında önce bunun düzeltilmesi faydalı olacaktır

Trikiazis bulunan hastalarda, hasta konforu ve kornea koruması için tedaviye kadar kontakt lens kullanımı gerekebilir. Bu uygulama, kirpiklerin korneayı tahriş etmesini engelleyecektir.

Korneada oluşan tahrişin giderilmesi ve enfeksiyon gelişiminin önlenmesi için ise damla tedavisi gerekli olacaktır. Bunun için, antibiyotik ve suni gözyaşı kullanımı gereklidir

Kalıcı tedavi yöntemleri

Epilasyon (kirpiklerin tek tek çekilerek alınması)

Kryoterapi (dondorma tedavisi)

Lazer ile kirpik yakılması

Elektrolizis (kirpik köklerinin elektrik akımı ile yok edilmesi)

Diyatermi (radyofrekans)

Cerrahi müdahale

Bu tedavi yöntemleri, hastanın durumuna göre tek başına veya birbirleri ile birleştirilerek uygulanabilir

Prof. Dr. Ümit Beden

Oküloplastik ve Orbital Cerrahi

Güneş gözlüğü seçimindeki en önemli kriterlerden birisi, yeterli UV filtrasyonudur. Güneşten gelen ultraviyole (morötesi) ısınlar kanser oluşumundan sarı nokta hastalıklarına, katarakt oluşumundan göz allerjilerine kadar bir çok hastalıgın en önemli sebepleri arasındadır.  Bu nedenle, alacağınız güneş gözlüğünün mümkün olan en fazla UV filtrasyonunu sağladığından emin olun. Mümkün ise %100 UV filtrasyonu sağlayan camları tercih edin. Ayrıca, UVB ışınlarının göz ve cilt açısından daha zararlı olduklarını, insan gözünün UVA ışınlarını zaten iyi filtrelediğini unutmayın.

Gözlük camının rengini seçerken bunun görüntü kalitesi, contrast algılama ve göze ulaşacak ışık miktarı üzerindeki etkilerini bilmeniz gerekir. Kahverengi, gri ve yeşil camlar nötral renkli camlardır. Bu camlar tüm ısık miktarını eşit olarak azaltırlar ve renk oranlarını değiştirmezler. Bu nedenle parlak ışık ortamında faydalıdırlar. Sarı, kehribar ve altın renkli camlar ise ışık miktarını çok azaltmazlar fakat  havadakı ısık saçılımını azaltarak mükemmel derinlik hissi sağlarlar. Bu nedenle, kayak ve avcılık  sporları açısından avantajlıdırlar. Gül ve kırmızı renkli camlar ise, dünyayı daha parlak gösterirler ve kontrastı arttırırlar. Bu nedenle, düşük ışıklı ortamda ve bulutlu havalarda kayak yaparken ve araç kullanırken daha avantajlıdırlar. Bu camlar ayrıca mavi ve yeşil zeminli görüntülerde kontrastı ve netliği arttırdıkları için gece sürüşünde ve doğa sporlarında avantajlıdırlar.

Polarize camlar ışığın polarizasyon özelliğinden yararlanarak büyük avantaj sağlayabilirler. Özellikle ışığın yatay plarizasyonunu keserek çok daha net bir görüş sağlayan polarize camlar, görüş netliğini arttırarak ve göz yorgunluğunu azaltarak, su sporlarında ve araç kullanımında büyük kolaylık sağlarlar. Ucuz polarize filtreler, cam üzerine yapıştırılan film tabakası şeklinde iken, daha yeni likid formdaki filtreler, maliyet artışının yanında cam ile yapıstırıcı kullanmaksızın birleştirilerek daha net görüş sağlayabilmektedirler. Bir dezavantaj olarak, polarize camların araç ön camları ile etkileştiklerini ve LCD ekran netlığıni kötü etkileyebildiklerini unutmamak gerekir.

Lens (cam) kaplamaları, gözlük fiyatının en önemli belirleyicilerindendir. Bu tür kaplamalar arasında başlıca, hidrofobik su tutmayan kaplamalar, çizilmeyi önleyen kaplamalar, antirefle kaplamalar ve buharlanmayı önleyen kaplamalar sayılabilir. Alacağınız camın ne tür kaplamalarla donatıldığını bilmeniz fiyat kıyaslaması açısından doğru olacaktır.

Mineral camlar örganik camlardan daha ağırdırlar ve daha kolay kırılırlar, fakat organik camlar kadar kolay çizilmezler optik görüntü kaliteleri organik camlardan daha iyidir. Polikarbonat camlar ise kırılmaya dayanıklı fakat ekonomik açıdan maliyetlidirler. Akrilik camlar ekonomik acıdan daha uygun olduğu halde, çizilmeye ve optik görüntü kalitesini kısa sürede kaybetmeye daha yatkındırlar.

Gözlüğünüzü aldıktan sonra, kullanım ömrünü uzatmak için de bazı şeylere dikkat etmeniz gerekir. Cam temizliği için mikrobiber kumaşların kullanımı, camlar kuru iken çok fazla silinmemesi, temizliyici olarak sprey veya sade su kullanımı ve gözlüğün sert kutularda muhafaza edilmesi bu detayların bazılarıdır.

Prof. Dr. Ümit Beden

Oküloplastik ve Orbital Cerrahi

Oküloplastik cerrahi (oftalmik plastik ve rekonstrüktif cerrahi), oftalmolojinin (göz sağlığı ve hastalıkları biliminin) bir alt dalıdır. Bu bilim dalı, gözkapağı, gözyaşı sistemi ve orbita hastalıklarının (gözü çevreleyen kemik ve yumuşak dokular) tanı, tedavisi ve protez göz uygulaması ile uğraşır.

Oküloplastik cerrah kimdir

Oküloplastik cerrah, bir göz hastalıkları uzmanı ve cerrahıdır, aynı zamanda göz çevresindeki tüm dokuların hastalıkları ve tedavisi konusunda uzmandır. Genel oftalmoloji eğitimine ek olarak oküloplastik cerrahi konusunda eğitim görmüştür.

Oküloplastik cerrahların ilgi alanına giren hastalıklar şu şekilde sıralanabilir

Göz kapakları estetiği ve hastalıkları

Yüz felci (alın, kaş, yanak) sonucu gelişen göz problemleri

Gözyaşı Kanalı tıkanıklıkları ve diğer hastalıkları

Orbita (Göz çukuru) hastalıkları

Guatra bağlı gelişen göz hastalığı

Gözün kaybı sonrası protez göz uygulamaları

Göz kapaklarının önemi ve hastalıkları

Göz kapakları görmenin devamı için gerekli ince, narin ve karmaşık dokulardır. Temel işlevleri, gözü korumak ve gözyaşının gözün yüzeysel tabakasına dağılmasını sağlamaktır. Görünüm açısından göz kapaklarının şekil ve büyüklükleri, duruşu önem taşır. Göz kapaklarının şekil, işlev ve görünüşüyle ilgili bozukluklar doğuştan olabilir veya çeşitli nedenlerle sonraki yıllarda gelişebilir. Şekil bozukluğunun tedavisi, işlevsel veya estetik (görünüş nedenli) amaçlı olabilir. Buı alandaki sorunlar şunlardır:

Sarkık Göz Kapakları ve Göz Altı Torbaları

Gözkapaklarının İstemsiz Sıkılması (Blefarospazm)

Kapak Düşüklüğü (Ptozis)

Göz Kapaklarının Dışa Dönmesi (Ektropion)

Göz Kapaklarının İçe Dönmesi (Entropion)

Göz Kapaklarının Çok Açık Olması (Kapak Retraksiyonu)

Gözkapağı Yaralanması

Gözkapağı Kanserleri

Yüz felci ve tedavisi

Yüz felci yüz kaslarını kontrol eden sinirde çeşitli nedenlerle oluşan hasar sonucu yüz kaslarının felç olmasıdır. Göz kapaklarının felç olması gözlerin kapatılamamasına neden olur. Özellikle alt göz kapağı yer çekimi etkisi ile sarkar ve dışa döner. Yanağın da aşağı doğru sarkması göz kapağındaki problemi arttıracaktır. Akabinde göz yaşı dağıtımında bozulma ile gözde kuruluk, enfeksiyon ve tahriş meydana gelir. Kaşların düşmesi de üst göz kapağının açılmasını engelleyecek kadar şiddetli olabilir. Bu tür hastalarda planlı bir yaklaşım ile kapakların açık kalması, alt kapağın dışa dönmesi, yanak ve kaşın sarkması gibi problemlere yönelik kombine cerrahiler uygulanırken gözlerdeki kurumanın ve enfeksiyonun önlenmesi amacı ile ilaç tedavisi verilir. Cerrahilerin sebebi fonksiyonel olabileceği gibi estetik amaçlı da olabilir.

Gözyaşı sisteminin hastalıklarından da bahsedermisiniz

Göz sağlığı için gözün ıslak olması gerekir. Gözyaşı göz çevresindeki gözyaşı bezlerinden salgılanır. Bu bezlerden en önemlisi, gözün üst-dış kısmında göz kapağının altında bulunan ana gözyaşı bezidir. Her göz kırpmada gözyaşı gözün yüzeysel tabakalarına yayılır ve aynı zamanda buruna yakın alt ve üst kapakta bulunan küçük deliklerden gözyaşı kanalına pompalanır. Gözyaşı kanalı buruna açılır. Ağlayınca buruna sıvı gelmesinin nedeni bu kanaldır. Bu gözyaşı boşaltım sisteminin herhangi bir yerindeki tıkanıklık ise gözyaşının burun boşluğu yerine, dışarı akmasına sebep olur. Tedavisi için çeşitli yöntemlerle akımı sağlayacak yeni bir yol oluşturulur. Gözyaşı kanalını açmak mümkün olmazsa göz kapağının içinden buruna uzanan yapay bir kanal yapılır. Gözyaşı sistemi hastalıkları oküloplastik cerrahinin konusudur. Bir oküloplastik cerrahi uzmanı sizin durumunuza en uygun tedaviyi saptayacaktır.

Gözyaşı kanalı tıkanıklıkları

Gözyaşı bezi yeterli üretim yapıyor ama kanal tıkalı ise gözyaşı yüze doğru akar. Yeni doğanlarda gözyaşının aktığı kanallar kapalı olabilir. Bebeklerde genellikle bu kanalın alt ucunda ince bir zar şeklinde tıkanıklık mevcuttur. Çoğunlukla birkaç ayda kendiliğinden açılır. Açılmazsa masaj, sondalama, silikon tüp ile entübasyon veya cerrahi olarak en uygun yöntem seçilerek düzeltilmesi gerekir. Yetişkinlerde görülen kanal tıkanıklıklarının tedavisi ise cerrahidir, bu amaçla açık cerrahisi veya bıçak kullanılmadan yapılan lazer cerrahisi uygulanmaktadır

Orbita hastalıkları nelerdir

Orbita gözü çevreleyen kemik ve yumuşak dokulardır. Pek çok hastalık orbitayı etkileyebilir. Enfeksiyonlar, travma, tümörler, damar hastalıkları bunlardan bazılarıdır. Göz küresi etrafında ve/veya arkasında genişleyen dokular nedeniyle göz küresi yer değiştirir, hareketlerinde kısıtlılık olabilir. Buna bağlı olarak hasta çift görmeden yakınabilir. Yine göz küresinde dışa doğru büyüme görülebilir. Görme sinirini harap eden orbital hastalıklar görmenin kaybına neden olabilirler.  Orbita çok dar bir boşluk olduğu için burada oluşacak tümörler gözün fonksiyonlarını tehdit edebilirler. Bölgenin enfeksiyonları da beyin komşuluğu nedeni ile tehlikelidir.

Tiroidle ilişkili göz hastalığı nedir

Bu hastalıkta hem tiroid bezi hem de göz çevresindeki dokular (orbita) etkilenir. Tipik bir hastada tiroid bezi büyür (guatr), kanda tiroid hormonları artar ve gözler ile orbitada inflamasyon oluşur. Özellikle göz kapakları bu hastalıktan çok etkilenir. En belirgin bulgusu gözün dışarı doğru çıkması ve kapakların normalden fazla açılmasıdır. Gözün öne çıkmasının nedeni göz kaslarının kalınlaşması ve göz çevresindeki yağ dokusunun artmasıdır. Göz kaslarının tutulması nedeni ile göz hareketleri kısıtlanabilir ve hasta çift görebilir. İleri durumlarda göz siniri üstündeki aşırı basınç nedeniyle görmede azalma meydana gelebilir. Bu hastalık çeşitli ilaçlar ve cerrahi yöntemlerle tedavi edilir. Kontrol edilmediği takdirde gözü ve görme yeteneğini tehdit edebilir. Hastalığın erken dönemlerinde ilaç tedavileri ön plandayken geç ve sakin dönemlerde şekil bozukluklarının düzeltilmesi için ameliyatlara başvurulur.

Protez göz uygulaması

Yaralanma, tümörler veya başka göz hastalıkları, göz içi dokuların boşaltılması veya gözün tamamen alınmasını gerektirebilir. Bu, psikolojik açıdan alışılması zor bir durumdur. Diğer gözle eş renk ve büyüklükte uyumlu hareket edebilen yapay bir göz (protez) bu durumu kolaylaştırabilir. Günümüzde yıllar önce gözü alınan hastalara dahi hareketli göz protezleri uygulanabilmektedir.

Prof. Dr. Ümit Beden

Oküloplastik ve Orbital Cerrahi

Göz tembelliğinin tedavisi sadece küçük yaşlarda mevcuttur.

8-10 yaşına kadar tedavi edilmemiş olan göz tembelliği, kalıcı olarak görme kaybına neden olur ve sonradan tedavisi mümkün değildir.

Göz tembelliği farklı nedenlerle gelişir. Bu nedenler arasında, şaşılık, katarakt, gözlük kusurları ve korneadaki lekeler gibi görmeyi çocukluk yaşlarında bozan tüm sebepler sayılabilir.

Görme yeteneği, doğumdan itibaren başlayarak, erken çocukluk yıllarında tamamlanan ve görme devam ettikçe gelişebilen bir duyudur. Bu nedenle, doğumdan itibaren ve erken çocukluk yıllarında, her iki gözün görmesinde engel yaratabilecek bir kusur bulunmaması gerekir. Bir kusur mevcut ise, görme yeteneği gelişmez ve kalıcı olarak görme seviyesi düşük kalır. Bu duruma göz tembelliği (ambliyopi) adı verilir.

10 yaşından sonra ortaya çıkan görme kusurları, görme yeteneği gelişmiş olacağı için, göz tembelliğine neden olmazlar.

Göz tembelliğinin tedavisi, sadece küçük yaşlarda mümkündür. Bu nedenle, 1 yaşında yapılan ilk göz muayenesinden sonra, 3 yaşında olağan çocuk göz tarama muayenesi önemlidir. Bu yaşlarda yapılacak olan muayenenin esas amacı, bir veya iki gözde mevcut olabilecek görme kusurunun tespit edilmesidir. Ancak bu şekilde, erken çocukluk yaşlarında tespit edilecek olan görme kaybının, kalıcı göz tembelliğine yol açması önlenmiş olabilecektir.

Göz tembelliğine neden olabilen hastalıkların tedavisi her yaşta mümkündür fakat göz tembelliği yerleşmiş ise, esas hastalığın tedavisine rağmen görme kaybı kalıcı olacaktır. Örneğin, göz tembelliğine neden olan bir hipermetropinin 20 yaşında tedavi edilmesi, göz tembelliğini tedavi etmez. Bu nedenle, 3-6 yaş arasında, hipermetropinin göz tembelliğine sebep olmasının önlenmesi gereklidir. Bu amaçla, gözlük ve kapama tedavisi gerekli olacaktır. Aynı şekilde, göz tembelliğine neden olan bir şaşılık probleminin 10 yaşında ameliyat ile tedavi edilmesi, göz tembelliğini tedavi etmez. Böyle bir durumda ise, kapama ve cerrahi tedavilerin, yine erken çocukluk yıllarında yapılması gerekli olacaktır.

Diğer bir örnek ise, doğuştan olan katarakt problemidir. Bu tür olgularda, kataraktın cerrahi tedavisi, ilk fırsatta (bazen yeni doğan döneminde) yapılmalıdır. Aksi tekdirde, sonradan yapılabilecek olan katarakt ameliyat, göz tembelliğini ortadan kaldırmaz.

Göz tembelliğinin tedavisinde, farklı yöntemler kullanılmaktadır. Bu yöntemler arasında: damla tedavisi, CAM tedavisi, kapama tedavisi ve Nörovizyon tedavisi sayılabilir. Bu tedaviler, daha çok görme yeteneğini arttırmaya yönelik, tembel olan gözün fazla çalıştırılması ve görsel uyaran ile uyarılması esasına dayanır. Bu nedenle tedaviler süreklilik gerektirir ve hastanın doktoru ile işbirliği içinde, evde bazı uygulamalar yapmasını gerektirir.

Sonuç olarak, erken çocukluk yaşlarında görme kaybına neden olan her problem göz tembelliğine neden olabilir. Göz tembelliğinin tedavisi erken çocukluk yaşlarında yapılmalıdır. Göz tembelliğinin tedavisi ile buna neden olan hastalığın tedavisi ayrı ayrı ele alınmalıdır. Bu gibi problemlerin tespiti ve tedavisi için, bir problem olmadığı düşünülüyorsa bile, 1 ve 3 yaş göz muayenelerinin aksatılmaması oldukça önemlidir.

Merkezi görüşten sorumlu olan retina bölgesi (Makula), içerdiği sarı pigment nedeni ile sarı nokta ismi ile anılır. Makula gözün ağ tabakasının (retina) küçük bir kısmını oluşturur fakat retinanın en önemli fonksiyona sahip olan kısmıdır.

Sarı nokta ne gibi hastalıklardan etkilenir?

Makulayı etkileyen birçok hastalık mevcuttur. Bu hastalıklar arasında, makula ve çevresinde kanama, ödem ve diğer hasarlara neden olabilen şeker, tansiyon ve damar tıkanıklıkları gibi hastalıklar sayılabilir. Bunun yanında, her hangi bir başka nedene bağlı olmayan ve yaşın ilerlemesi nedeni ile ortaya çıkan en öneli problem, yaşa bağlı makula dejenerasyonu olarak bilinen sarı nokta hastalığıdır.

Sarı nokta hastalığı nedir?

Yaşa bağlı olarak gelişen makula dejenerasyonu (YBMD), merkezi görüşü etkileyen önemli bir hastalıktır. Bu hastalıkta, makulada yozlaşma ve görme kaybı gelişir ve görme kaybı genellikle kalıcıdır.

Sarı nokta hastalığı ne sıklıkla görülür

Sarı noktadaki yaşa bağlı değişiklikler oldukça sık görülen bulgulardır. Bununla birlikte, görme kaybına neden olan sarı nokta hastalığı 60-75 yaş için ortalama %6, 75 yaşından sonra ise %20 oranında görülür

Sarı nokta hastalığı için kimler risk grubundadır

Sarı nokta hastalığı, ileri yaşın hastalığıdır. Bu nedenle, 60 yaşını aşmış kişilerde sarı nokta hastalığı riski artmıştır. Bunun yanında, ailesinde sarı nokta hastalığı öyküsü bulunanlar ve diğer gözünde sarı nokta hastalığı gelişenler için risk artmıştır. Ayrıca, sigara kullanımı, kolesterol yüksekliği ve hipertansiyon da sarı nokta hastalığı riskini arttırmaktadır.  Bu hastalık hipermetrop olanlarda,  göz rengi açık olanlarda ve bayanlarda biraz daha sık görülmektedir.

Yaşın ilerlemesi ile makulada görülen değişiklikler nelerdir

Yaşın ilerlemesi ile birlikte, makulada retina tabakalarında incelme, ışık reseptörleri ve melanin pigmentinde azalma ile birlikte, bazı maddelerin birikimi (druzen) gözlenir. Bu değişiklikler, her zaman sarı nokta hastalığı ile sonuçlanmamakla birlikte, sarı nokta hastalığına yatkınlık yaratırlar ve değişikliklerin boyutları ne kadar fazla ise, sarı nokta gelişme riski de o oranda yüksektir.

Sarı nokta hastalığında makulada oluşan değişiklikler nelerdir

Yaşa bağlı olarak gelişen değişikliklerin yanında, sarı nokta hastalığında, görme kaybına neden olan retinal problemler gelişmektedir. Bu problemler, kabaca kuru tip ve yaş tip YBMD olarak iki gruba ayrılır

Kuru tip YBMD nedir

Kuru tip sarı nokta hastalığının etkisi,  makuladaki ışık reseptörlerinin fonksiyon kaybına neden olan makula zayıflaması ve hücre kaybıdır. Bu durumda, merkezi görmeden sorumlu retina bölgesi, zayıflayarak yavaş ta olsa ilerleyici bir görme kaybına neden olur

Yaş tip YBMD nedir

Yaş tip sarı nokta hastalığında, makulada, ağ tabakası altında su ve kan sızıntısı ile hücre kaybına neden olan yeni damar oluşumları gelişir. Bunun neticesinde, makula merkezindeki doku yapısı bozulur ve görmeden sorumlu hücreler hasar görür. Yaş tip sarı nokta hastalığı kuru tip hastalığa göre daha nadir görülmekle birlikte, daha hızlı ve ciddi görme kaybına neden olur.

Sarı nokta hastalığının belirtileri nelerdir

Sarı nokta hastalığı, ilerleyici olarak görme kaybına neden olur. Erken evrelerde, merkezi görüş alanı veya komşuluğunda, düz çizgilerde kırılmalar ve eğilmeler gelişir. Bu aşamada hastalığın tanısının konulması, görme kaybını engellemek açısından önemlidir. Bu nedenle, sarı nokta hastalığı riski bulunan hastalarda düzenli olarak kendi kendilerine yapabilecekleri kareli kâğıt (Amsler kartı) testi önerilir. İleri evrelerde ise, merkezi görüş alanını ve görme kalitesini oldukça etkileyen siyah gölgeler oluşur. Bu aşamada, görme kaybının tedavisi oldukça zordur.

Sarı nokta hastalığı tanısı nasıl konulur

Sarı nokta hastalığı tanısı esas olarak göz dibi muayenesi ile konulur. Yardımcı testler ise bize hastalığın kliniği hakkında daha detaylı bilgi vererek tedaviyi yönlendirmektedir. Bu testler arasında, göz anjiografisi ve optik koherens retina tomografisi sayılabilir

Göz anjiografisi  (FFA) nasıl bir tetkiktir

Göz anjiografisi ile retinadaki damarlar incelenir. Bu tetkik ile kol üzerindeki bir damardan verilen ilaç sonrası, göz dibindeki damarların yapısı incelenir. Yani oluşan damarlar var ise bu damarların yapısı, yeri ve boyutları incelenir.

Optik koherens retina tomografisi (OCT)  nasıl bir tetkiktir?

OCT ile retinanın kesitsel incelemesi yapılır. Bu şekilde, retinadaki hücre tabakalarının yapıları 1-3 mikron kadar ince bir hassasiyet ile görüntülenebilir. Bu yöntem ile hücre tabakalarındaki kayıplar, ödem, kanamalar ve yeni damar oluşumları incelenebilir. Bu tetkik, hastalığın tanısı ve tedaviye cevabın takibi açısından klinisyen için oldukça faydalıdır.

Sarı nokta hastalığı nasıl tedavi edilir

Sarı nokta hastalığının sebep olduğu görme kaybı genellikle kalıcıdır. Bu nedenle, hastalığın önlenmesi ve erken safhalarda teşhis edilmesi önemlidir. Bu amaçla, sarı nokta hastalığı açısından risk grubunda bulunan hastaların düzenli göz muayenesi olmaları ve kendilerine öğretilecek kareli kâğıt testini düzenli olarak uygulamaları oldukça önemlidir. Bazı yüksek riskli olgularda ise, sarı nokta hastalığının gelişimin önlemek için vitamin ve mineral desteği faydalıdır. Bunların yanında, net olarak ispatlanamamış olsa bile, UV ışınlarında bir etken olabileceği düşünüldüğü için, güneş ışınlarından korunmaya yönelik önlemler alınmalıdır.

Kuru tip YBMD gelişen olgularda, vitamin desteğinden başka bir ispatlanmış tedavi yöntemi bulunmamaktadır. Yaş tip YBMD tedavisinde ise, lazer, PDT, göz içi enjeksiyonları gibi, yeni oluşan damarları kurutmaya yönelik farklı tedavi seçenekleri mevcuttur. Bu tedavilerden hangisinin uygun olacağı, hastanın göz muayenesi neticesinde belirlenebilmektedir.